Josef Stalin chết vì nguyên nhân gì? - Yêu Chúa

Nóng

Josef Stalin chết vì nguyên nhân gì?


Sáu mười lăm năm trước, ngày hôm nay (5/3), Josef Stalin chết. Nhưng cái chết của Stalin là một nguồn bàn luận và nghiên cứu suốt nửa thế kỉ qua. Báo chí tuyên truyền của Liên Xô thì cho rằng Stalin chết vì bệnh tuổi già. Nhưng các chuyên gia y khoa thì suy đoán rằng Stalin chết là có thể do bị đầu độc, và thủ phạm chẳng ai khác hơn là một hay hơn một đồng chí thân cận của y.

Bác sĩ Miguel A. Faria là người dành nhiều thời gian và công sức để nghiên cứu về nguy nhân dẫn đến cái chết của Stalin. Ông đã viết một loạt bài trên các tập san y khoa, đặc biệt là tập san Surgical Neurology International  (1,2) lí giải rằng Stalin bị đầu độc, nhưng không biết chất độc là gì. Để biết một chút câu chuyện, tôi tóm tắt diễn biến trong những ngày cuối đời của Stalin qua những gì Bác sĩ Faria công bố trên tập san SNI.

Bối cảnh dẫn đến cái chết của Stalin

Trước khi chết vài tuần, Stalin đã bị chóng mặt và cao huyết áp. Bác sĩ riêng của Stalin là Giáo sư V. N. Vinogradov (3) khuyên y nên nghỉ chức vụ hiện hành để dưỡng bệnh. Lời khuyên chân tình đó hóa ra là ... mắc oán. Không lâu sau đó, Stalin ra lệnh bắt giam ông giáo sư và một số bác sĩ trong vụ án "Âm mưu bác sĩ" (4), vì y nghi rằng có âm ưu ám sát y.

Theo tác giả cuốn sách "Stalin - Triump and Tragedy" Dimitri Volkogonov, đêm trước khi Stalin ngã bệnh, y cho gọi Lavrenti Beria (Bộ trưởng công an) đến để hỏi về việc lấy cung Giáo sư Vinogradov. Beria báo cáo với Stalin rằng "Ngoài những bản chất xấu xa, ông giáo sư có cái lưỡi dài. Hắn đã nói với các bác sĩ dưới quyền rằng đồng chí Stalin từng bị nhiều cơn căng thẳng thần kinh."

Với bản chất tàn bạo, Stalin hỏi: "Rồi bây giờ ông có đề nghị gì? Mấy tên bác sĩ đó có thú nhận chưa? Nói với Ignatiev [trùm mật vụ] rằng nếu y không làm cho chúng thú nhận thì chúng ta sẽ giảm chiều cao của ông ấy bằng 1 cái đầu." Beria có lẽ hơi hoảng nên bảo đảm với Stalin rằng "Chúng sẽ thú nhận. Với sự hỗ trợ của Timashuk và các nhà yêu nước khác, chúng ta sẽ xong cuộc điều tra, và sẽ báo cáo đến đồng chí để sắp xếp một phiên tòa công chúng." Stalin ra lệnh: "Sắp xếp đi!" Những mẩu đối thoại đó xảy ra vào đêm 30/3/1953 rạng sáng ngày 1/3/1953.

Stalin lâm bệnh

Trong đêm 28/2 đến 1/3 các ủy viên Bộ Chính trị như Beria, Khrushchev, Malenkov, và Bulganin cùng với Stalin xem phim ở Điện Kremlin. Sau khi các ủy viên Bộ chính trị ra về, Stalin lên giường ngủ. Viên cận vệ trong đêm đó là M. Starostin và người phụ tá là Tukov.

Cho đến trưa hôm sau, Stalin không ra khỏi phòng ngủ. Viên cận vệ bắt đầu nghi ngờ và lén vào xem qua, và phát hiện Stalin nằm dưới sàng! Nhưng viên cận vệ không dám đến gần. Đến khi đánh bạo đến gần thì mới biết Stalin đã bất tỉnh, tay quờ quạng muốn giúp, miệng ú ớ nói không nên lời.

Lúc đó, viên cận vệ liên lạc Malenkov (một tay sai thân tín của Stalin) để báo cáo tình hình; Malenkov tìm cách liên lạc Beria nhưng không được ngay. Đến khi Beria và Malenkov đến hiện trường thì Beria còn la mắng viên cận vệ là "Tụi bây la hoảng cái gì? Ông sếp đang ngủ mà. Thôi, mình đi, Malenkov." Sau đó, Beria còn dặn viên cảnh vệ là "Đừng hoảng sợ như vậy, và đừng làm phiền chúng tao. Đừng lay động đồng chí Stalin."

Sáng hôm sau, Khrushchev đến nơi hiện trường, và hỏi "Ông sếp sao rồi?" Viên cảnh vệ báo cáo "Ông ấy rất yếu, chắc có vấn đề nghiêm trọng". Khrushchev nói "Bác sĩ đang trên đường đến." Khoảng 8:30 và 9:00 giờ sáng ngày 2/3 thì bác sĩ đến nơi. Lúc đó, Stalin đã bất tỉnh suốt 13 giờ đồng hồ, và không được hỗ trợ bất cứ bằng phương tiện y khoa nào.

Ngày 2/3/1953

Khi bác sĩ đến nơi, Stalin đã nằm bất động trong vũng nước đái trên ghế sofa. Cánh tay phải và chân phải đều bị liệt. Huyết áp lúc đó là 190/110, và nhịp tim là 78. Bác sĩ ra lệnh trích máu ở sau lỗ tai và truyền magnesium sulfate. Nhưng đến 2:10 chiều thì huyết áp của Stalin lại tăng cao đến 210/120. Suốt hai ngày sau đó, sức khỏe của Stalin bị tuột dốc dần dần và y nằm bất động, hoàn toàn không đáp ứng.

Ngày 3/3/1953

Có một tia hi vọng khi các bác sĩ và đồng chí của Stalin thấy y mở mắt. Nhưng chỉ 1 giây lát sau thì Stalin lâm vào bất tỉnh nữa.

Ngày 4/3/1953

Stalin bắt đầu lên cơn nấc dữ dội, và ói ra máu.

Ngày 5/3/1953

Thân thể Stalin đổ mồ hôi quá nhiều và nhịp tim không còn. Khi được bơm oxygen hoặc chích camphor và adrenaline cơ thể Stalin không đáp ứng. Các bác sĩ tuyên bố Stalin chết vào lúc 9:50 tối ngày 5/3/1953. Chẩn đoán ghi trên hồ sơ bệnh án là "bệnh cơ bản -- tăng huyết áp và rối loạn tuần hoàn não - xuất huyết bao tử" (5).

Tuy nhiên điều thú vị là trong báo cáo cho Ủy ban trung ương đảng cộng sản thì người ta đục bỏ xuất huyết dạ dày!

Sau này, kết quả giảo nghiệm tử thi Stalin cho thấy xuất huyết não. Bác sĩ Faria lí giải rằng cao huyết áp có thể dẫn đến đột quị và đột quị xuất huyết não (hemorrhagic stroke), nhưng không liên quan đến xuất huyết bao tử hay xuất huyết thận.

Qua diễn biến trên và thái độ cùng hành vi của Beria làm cho Bác sĩ Faria đặt giả thuyết rằng Stalin chết là do bị đầu độc, và kẻ đầu độc rất có thể là Beria. Một nhân vật khác cũng có thể là thủ phạm: Khrushchev. Faria cho rằng những người này (Beria và Khrushchev) thừa hiểu bản tính tàn bạo của Stalin và mạng sống của họ có thể ở tình thế hiểm nguy (lúc đó Stalin đã phàn nàn rằng có 'nội phản'), nên họ phải ra tay trước. Trong thế giới cộng sản, các đồng chí hay đầu độc với nhau, do đó nếu Stalin có bị Beria ra tay hạ thủ thì cũng không quá ngạc nhiên.

Stalin là một nhân vật gây ra nhiều tranh cãi. Những nhà trí thức Nga qui kết Stalin là thủ phạm của hàng triệu cái chết, là một ác quỉ thời nay, là đồ tể còn hơn cả Hitler. Nhưng ở Nga, một số người vẫn xem Stalin là "Bác Joe", là Á Thánh, và ngay cả ở Việt Nam Stalin vẫn còn là thần tượng của vài người, trong đó có cả thi sĩ Tố Hữu. Cái chết của Stalin đã từng là đề tài của ít nhất là 2 cuốn sách và một số bài báo nghiên cứu y khoa. Năm nay, dù đã 65 năm từ ngày Stalin chết, nhưng nguyên nhân tử vong thì vẫn còn là một giả thuyết. Tuy nhiên, những chứng cứ mới đây và nhất là kết quả giảo nghiệm tử thi mà phía Nga công bố có vẻ nhất quán với giả thuyết đầu độc của Bác sĩ Faria.



(1) Faria MA. The death of Stalin – was it a natural death or poisoning? Surg Neurol Int 2015;6:128.

(2) Faria MA. Stalin's mysterious death. Surg Neurol Int 2011;2:161.

(3) Bác sĩ Vladimir N. Vinogradov qua đời ở Moscow năm 1962.

(4) Vụ án "Doctors' plot" hay có khi báo chí tuyên truyền của Liên Xô gọi là "Bác sĩ phản gián" là một chiến dịch do Stalin tổ chức để hãm hại các bác sĩ gốc Do Thái. Họ bị tố cáo là âm mưu ám sát các lãnh đạo đảng cộng sản Xô Viết. Tất cả chứng cứ đều do cơ qua an ninh của đảng cộng sản dựng lên, và sau khi Stalin chết, thì sự việc mới rõ ràng.

(5) Nguyên văn dịch tiếng Anh là “Arising on March 5 in connection with the basic illness — hypertension and the disruption of circulation in the brain — a stomach hemorrhage facilitated the recurrent collapse, which ended in death.” [2]

Gs. Nguyễn Văn Tuấn